Neden Ekoloji Arşivi?

Ekoloji mücadelesinin Türkiye’de 50 yıllık bir geçmişinden söz etmek mümkündür. 1970’li yıllardan itibaren gelişen hızlı, çarpık ve plansız sanayileşme ve kentleşmenin yarattğı tahribatlara karşı oluşan kültürel ve siyasal birikimin hafızası ise derli toplu olarak ortaya konulmuş durumda değildir. Ekoloji mücadelesi hafızasının bilgi birikiminin ve belgelerinin erişilebilir kılınması gereklidir. Bu nedenle, kitap ve dergilerden oluşan yayınlar kadar kişilerin ve toplulukların oluşturduğu belge koleksiyonlarının ve sözlü tarih çalışmalarının da ortak bir kamusal alan oluşturacak biçimde kullanılmasını sağlamak gerekmektedir.

Türkiye’de kent ve çevre koruma alanında, 1990’lı yılların ilk yarısında oluşan İzmir Çevre Hareketi Avukatları Grubu’nun yaptığı hukuki çabaların tartışmasız bir yeri ve önemi bulunmaktadır. Bu grubu oluşturan avukatların başta İzmir olmak üzere tüm Türkiye’de kültür ve doğa değerlerinin korunmasına önemli katkıları olmuştur. Bir ekip çalışmasının ürünü olan belgeler hem 1980’li-1990’lı yılların devlet-toplum-sermaye ilişkilerine ışık tutmakta hem de dönemin toplumsal kültürel ilişkilerini yansıtmaktadır. Kentsel hayatın biçimlenmesi açısından grubu oluşturan her avukatın koleksiyon niteliğindeki belgeleri “bizi biz yapan hikayeler” ile doludur. Bu hafızanın gelecek kuşaklara koleksiyon olarak taşınması öncelikle ekoloji mücadelesi öznelerinin sorumluluğundadır.

Bu bilinçle hareket eden ve hukuki alanda koruma faaliyetleri yürüten Ekoloji Kolektifi Derneği, kültür ve doğa korumanın bu eşsiz hafızasını temsil eden koleksiyonları “dijital arşiv” standartlarına uygun bir biçimde toplumla buluşturacak bir çalışma başlatmıştır.Bu niyetin ilk ürünü olarak da Türkiye’nin yakın tarihinde, özellikle kent ve ekoloji mücadelesinde önemli bir yeri olan hukukçu Noyan Özkan’ın arşivi dijital kütüphane olarak kullanıma açılmıştır.

Dijitalleştirme faaliyeti sayesinde belgenin aslı korunarak, bilginin yaygınlaştırılması sağlanmakta ve bilgi kaynağının yıpranması önlenmektedir. Belgenin aslının korunması, kaynakların orijinal kopyalarının elden ele dolaşarak zarar görmesini engellemektir. Nadir ya da tek kopya olan bilgi kaynaklarının dijitalleştirilerek çevirim içi kullanılabilir kılınmasıyla hem değerli kaynaklar korunur hem de bilgi toplumsallaşır ve aynı anda pek çok kişi tarafından kullanılabilir hale gelir. Böylece dünyanın neresinde olursa olsun bilgiye erişmek ve kaynağı görüntüleyebilmek mümkün olmaktadır.

Dijitalleştirme faaliyeti yürüten Ekoloji Kolektifi entelektüel birikimini, açık erişim veya kurum içi paylaşımlarla geliştirmekte ve tüm ekoloji öznelerine (kişisel ve kurumsal) bir platform sunmaktadır. Bu arşiv platformu, kişilerin ve kurumların verilerinin kaybolup gitmesini engellemek, veriler arasında kamusal bir ilişki kurmak, açık kaynak sistemine dayalı olarak kamusal alan oluşturmak amacını da taşımaktadır.

Ekoloji Kolektifi, ekoloji alanında yürütülen her türlü toplumsal, siyasal, kültürel faaliyete ait belgeyi kamusal hafızamıza sunarak, nitelikli ve sistemli bir bilgi ve iletişim zemini sağlamayı hedeflemektedir. Bu bakış açısı ile kurumsal saygınlığını ve farkındalığını inşa etmektedir.

Bununla beraber, bilgi kaynaklarının daha geniş kitlelere ulaşmasının sağlanması, nitelikli araştırmaların artmasını sağlayacaktır. (Korkmaz, 2015). Bu arşiv ile kent ve doğa korumaya yönelik kişisel koleksiyonların toplumla buluşturulması, kentsel hafızanın sürekliliğine yönelik bir tarih bakış açısı da sunmaktadır. Tarihi öznelliklere ve nesnelliklere indirgemeyen; kişileri olduğu kadar kurumları ve nesnellikleri de hafızamızda eşanlı yaşatmak bu arşivin temel perspektifidir. Kentleri yaşatan, onu yeniden üreten bu kişisel, kurumsal ve kolektif bilgi hafızasıdır. Kentsel değerleri oluşturan dayanışma, birlikte yapma, toplumsal adalet gibi kavramları diri tutan bu hafıza, aynı zamanda mekanları yaşanabilir kılacak yaşamsal adımlardır.

Nasıl Bir Altyapı?

Ekoloji arşivi DSpace sistemine dayalı olarak oluşturulmuştur. Bu sistem, kurumlara özel iş akış süreci kullanarak dijital eserleri depolamayı, bir kurumun veya platformun dijital eserlerini Web üzerinden dağıtarak kullanıcılara içeriğindeki eserleri aramayı, bunlara erişme olanağı sağlamayı ve dijital eserleri uzun süreli korumayı amaçlar. DSpace yazılımı kullanılarak bir tüzel kurumda üretilen dokumanlar: kitap, dergi, makale, bildiri, teknik rapor, fotoğraf, broşür, ön baskı, görüntüler, ses ve video dosyaları, bilgisayar programları gibi hemen hemen her tür materyal arşivlenebilmekte ve Web aracılığıyla herkesin erişimine açılabilmektedir.

Ekoloji Arşivi programımız ekseninde 2017’in ikinci yarısından itibaren dava dosyaları, dergiler, makaleler, gazete küpürleri, broşürler ve diğer tüm dokümanlar için dijitalleştirme faaliyetine başlanmıştır.