Ekoloji Arşivi Açık Erişim ve Kurumsal Arşiv Politikası

Amaç

Bu yönerge, Ekoloji Arşivi adresli kurumsal ve entelektüel çalışmaların, Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolanarak …. dünyasının hizmetine sunulmasına ilişkin usul ve esasları düzenler. Yönergenin amaçları şu şekilde belirlenmiştir:

  • Açık Arşivler Girişimi Üst Veri Harmanlama Protokolü (OAI-PMH) standartlarına uygun bir açık erişim sisteminin kurulması.
  • Ekoloji Arşivi’ne ait kent ve çevre koruma alanında ki çalışmaların uzun dönemli derlenmesinin ve korunmasının sağlanması.
  • Ekoloji Arşivi mensupları tarafından üretilen çalışmaların açık erişimle görünürlüğünün artırılması ve paylaşımının sağlanması.
  • Kurumsal çalışmaların uluslararası standartlara uygun olarak depolanması ve listelenmesinin sağlanması.
  • Ekoloji Arşivi Kurumsal Arşivi’nin oluşturularak, Açık Erişim stratejisinin belirlenmesi.

Kapsam

Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi, Ekoloji Arşivi tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak desteklenen ve Ekoloji Arşivi mensupları tarafından gerçekleştirilen tüm çalışmaları kapsar. Kurumsal ve Açık Erişim Arşivi’nin kurulmasına ilişkin koordinasyonu ve stratejiyi Ekoloji Kolektifi Derneği sağlar. Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nin içeriği aşağıdaki materyallerden oluşur;

  1. Dava Dosyaları
  2. Makaleler
  3. Broşürler
  4. Afişler
  5. Özel Koleksiyonlar
  6. Proje çalışmaları,
  7. Kitaplar,
  8. Teknik Raporlar

Tanımlar

Açık Erişim

Türkiye’de kent ve çevre koruma alanında kamu kaynakları ile üretilmiş yayınların tam metinlerine finansal, yasal ve teknik engeller olmaksızın kamuya açık İnternet aracılığıyla ücretsiz olarak erişebilmelerini,

Açık Erişim Sistemi

Ekoloji Arşivi’nin kolektiflerinin, çalışmalarının çıktılarını dijital ortamda toplandığı, saklandığı, indekslendiği, uzun dönem korunduğu ve dağıtımının sağlandığı hizmetler bütününü içeren açık erişim sistemini,

Ekoloji Arşivi Mensubu

Ekoloji Arşivi Türkiye’de kent ve çevre koruma alanında aktif görev alan tüm kolektiflerin ortak arşivir (düzenlenebilir)

Depolama

Ekoloji ve Kent alanına entelektüel katkı sağladığı düşünülen, çalışmalarını Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolama sürecini, yürütmek isteyenlare açıktır.

Kurumsal Arşivleme

Ekoloji Arşivi üyelerinin entelektüel katkı sağladığı çalışmlarını Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolamasını içeren süreci ..

Proje Çalışmaları

Ekoloji Arşivi mensuplarının yaratıcı faaliyetleri ve aldıkları fonlar sonucu ortaya çıkardıkları tüm araştırma sonuçlarını,

Ambargo

Araştırma sonuçlarının belli bir süre (6-12 ay -vs.) erişime kapalı olmasını ifade eder. (Erişime kapalı olmasını istedikleri, ya da belli bir kitlenin görünümüne izin verilmesi)

Telif Hakkı

Kurum/Kuruluşların/Kişilerin her türlü fikri çabası ile ürettiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklardır.

Açık Erişim Sistemi Danışma Kurulu

Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nin çalışmalarını yürüten ve denetleyen kuruldur. Kurul aşağıdaki üyelerden oluşur;

Yetki ve Sorumluluklar

Ekoloji Arşivi Mensupları (kurumlar)

  • Ekoloji Arşivi kurumsal üyeliklerini … üzerinden yapar, mensubu olmak isteyen tüm kurumlar entelektüel birikimlerini EKK kuruluna sunmalılar,
  • Ekoloji ve Kütüphanesi için üye onayı olan kurumlar için üyelik oluşturulur, yetki tanımlamaları EKD tarafından yapılır,
  • Ekoloji Arşivi mensupları (kurumlar) bulundukları yıl içerisinde gerçekleştirdikleri entellektüel çalışmalarını en geç 1 ay içinde Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolamakla sorumludur. Bu madde 1 Ocak 2010’dan bu yana yayımlanan tüm çalışmalar için geçerlidir. Ancak proje başvurusu yapılması düşünülen çalışmalar başvuru gerçekleştikten sonra (ilgili birimine belgelemek kaydıyla), proje duyuru tarihi ile aynı tarihte depolanır.
  • Ekoloji Arşivi Açık Arşivinde yayınların depolanmasından ve bu yayınlar için erişim koşullarının tanımlanmasından (açık erişim, ambargolu açık erişim, sınırlı erişim) ilk yazar (kurum) sorumludur. Yayınların depolama sırasında ya da daha sonra mümkün olan en kısa zamanda erişime açılması şarttır. Ekoloji Arşivi Açık Arşivi sınırlı erişim yayınların yazarlarına kullanıcılardan gelen bireysel e-baskı (electronic print) isteklerini karşılama izni verir. İlk gönderici sağlanan bibliyografik verilerin kalitesinden sorumludur.
  • Ekoloji Arşivi Mensubu Kurumlar, entelektüel katkı sağladığı tüm çalışmalarını, ambargo ve benzeri koşullar nedeniyle sınırlandırılmış veya tamamen engellenmiş olmadığı sürece son sürümlerini Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolanmasını onaylar.
  • Her Ekoloji Arşivi mensubu entelektüel katkı sağladığı çalışmasının Ekoloji Arşivi Kurumsal Açık Erişim Sistemi’nde kamuya açık olarak dağıtım ve koruma prensiplerine uygun olarak depolanacağını kabul eder.
  • Yasal koşullar çerçevesinde, her Ekoloji Arşivi mensubu kurum çalışmalarını yayıncılarla yapmış olduğu anlaşmaların koşullarını ihlal etmeyecek şekilde tüm dünyada geçerli bir lisans anlaşması ile Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolamaya onay verir.
  • Farklı kurum personelleriyle ortak çalışma üreten Ekoloji Arşivi Mensubu çalışmasını Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde depolamakla yükümlüdür. Birden fazla Ekoloji Arşivi mensubu tarafından gerçekleştirilmiş çok yazarlı çalışmalarda kaynağın depolanma sorumluluğu başyazara (kuruma) aittir.

Ekoloji Arşivi tüm üye kurumları

  • mümkünse yayınlarının telif haklarını korumaya;
  • yayın yılına bakılmaksızın kitap, kitap bölümü, rapor, çalışma belgesi vb. gibi tüm yayınlarını ve araştırma çıktılarını Ekoloji Arşivi Kurumsal Arşivinde depolamaya;
  • yayıncıların koşulları izin verir vermez yayınlarının tam metinlerini Ekoloji Arşivi Kurumsal Arşivi aracılığıyla erişime açmaya teşvik eder. Yayınların depolanması hiç bir şekilde kurumların yayıncı tercihini ve yayın mecrasını sınırlamaz.

Açık Erişim / Ambargo Süresi Sonunda Açık Erişim

Ekoloji Arşivi, araştırmalarını “açık erişim” seçeneği ile yayımlatmak isteyen mensuplarını destekler. Yazarların yayıncılarla yaptıkları anlaşmalar ve depolama seçenekleri göz önüne alındığında çalışmalara erişim, “kamuya açık erişim” ve “ambargo süresi sonunda açık erişim” olmak üzere iki başlıkta uygulanır.

Açık Erişim Danışma Kurulu

  • Kurumların yayınlarını Ekoloji Arşivi Kurumsal Açık Erişim Sistemi’nde depolamaları için bilgilendirme yapar.
  • Üye kurumların tamamlanmış yıllık performans değerlendirme raporlarının bir kopyasını kütüphaneye iletir.
  • EKK gönderilen istekleri (materyalleri) inceler ve üye kuruluşlara gerekli uyarıları yapar, onay aşamasından sonra yayınlar, tüm işleyiş sistem üzerinden yapılır.

Sistem Yönetimi Kurul Kararı

Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi yazılımının kurulumu, güncellenmesi, yedeklenmesi, uzun dönem korunarak saklanması, güvenliğinin sağlanması ve Ulusal ve Uluslararası Arşiv sistemine açık erişim standartlarında veri aktarılması süreçlerini yürütür.

Açık Erişim Sisteminin Yararları

  • Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi ile Ekoloji Arşivi bünyesinde üretilen entelektüel çıktıların elektronik arşivinin oluşturulması,
  • Bu yayınlara serbest, kolay, hızlı ve ücretsiz olarak erişim sağlanması yoluyla, kurumların çalışmalarının geniş kitlelerin erişimine sunulması sağlar
  • Kurumların, Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde yer alan çalışmalarının daha yaygın kullanılmasında yönlendirici rol alır,
  • Kurumlar tarafından yurt içinde ve yurt dışında yapılan çalışmalardan evrensel düzeyde haberdar olunmasını sağlayarak kurumların gerçek performansının yansıtılması sağlar
  • Ekoloji ve Kent alanında yayın yapmaya özendirilmesi,
  • Üretilen çıktıların bir havuz içinde derlenmesini ve kurumsal belleğinin oluşumunu sağlanması,
  • Kurumların yıllık performanslarının daha kolay ve derinlemesine ortaya koyulabilmesinin sağlaması,

Yayınlama ve Yararlanma Hakkı

Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sisteminde bilgi kaynaklarını yayınlanma ve onlardan yararlanma hakkı aşağıda belirlenen koşullarda gerçekleştirilir:

  • Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’ndeki çalışmaların tam metinlerine serbest erişim, yazarın (kurumların) kararına ve yayının telif hakkı durumuna bağlıdır.
  • İsteyen her kurum Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde kayıtlı çalışmalara serbestçe erişip, bunları özgürce kullanabilir.
  • Ekoloji Arşivi mensupları, kurumda çalıştıkları sürece ürettikleri her türlü çalışmayı, İnternet aracılığı ile işlem yaparak Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi’nde yayımlamak üzere tüm kopyalarını (ilk kopyası, son kopyası v.b.) saklı tutmalıdır.
  • Telif hakkı üçüncü kişi veya kurumlarda olan yayınlar, telif hakkı koşullarına göre Ekoloji Arşivi Açık Erişim Sistemi'nde arşivlenir.